Nieuwsbrief 5/2007

       
         
 

April 2007

Silvius Brabo

Vincent van Gogh in Antwerpen

 

 

Stuur deze nieuwsbrief door naar iemand anders!
Klik hier!

 

U ontvangt deze nieuwsbrief geheel gratis en zonder verdere verplichtingen omdat u zich via onze website heeft opgegeven. Wilt u geen nieuwsbrieven meer ontvangen, klik dan hier.

    Silvius Brabo
Handwerpen

Op de Grote Markt van Antwerpen staat het standbeeld-fontein van Silvius Brabo, die een hand weggooit (afbeelding 1).

Afbeelding 1 – Brabo. Weggooien hand. Grote Markt, Antwerpen

Het standbeeld is gemaakt in 1887 door Jef Lambeaux. Het water wordt niet in een bassin opgevangen, maar valt simpelweg op het plein (afbeelding 2).

Afbeelding 2 – Brabo op de Grote Markt, Antwerpen

Volgens een legende uit de 12e eeuw, woonde de reus, Druon Antigoon, aan de Schelde. Elk schip dat voorbij voer moest tol aan hem betalen. Van degene die niet betaalde hakte hij de hand af en wierp deze in de Schelde. Dit overkwam ook enkele Romeinse soldaten. Hun centurion, Silvius Brabo, nam wraak, vermoordde de reus, hakte zijn hand af, gooide deze op zijn beurt in de Schelde en verloste hiermee het toenmalige Antwerpen van de gehate reus. De naam Antwerpen zou zijn afgeleid zijn van deze historische daad: “Hand werpen”.
Een nog ouder beeld van Brabo, "de put van Quinten Metsijs", staat op de Handschoenmarkt voor de kathedraal van Antwerpen. Het is een waterput waarvan Metsys (1466-1530) het smeedwerk, met daarop Brabo, maakte (afbeelding 3).
 

Afbeelding 3 – Brabo op de “Put van Quinten Metsys”.
Handschoenmarkt, Antwerpen

Metsys was de belangrijkste Antwerpse kunstenaar uit de eerste helft van de zestiende eeuw. Hij maakte onder andere diverse portretten van Erasmus.
 

Bronnen:
Wikipedia


Vincent van Gogh in Antwerpen
Achterkanten van huizen

Na zijn Nuenense periode (1883-1885), waarin Van Gogh zich volledig op het schilderen toelegde, met De Aardappeleters (april 1885) als hoogtepunt, vat hij in november 1885 het plan op om het platteland te verlaten en naar Antwerpen te vertrekken.

Nu in ’t ruwe is mijn plan om naar Antwerpen te gaan, hoe of wat kan ik onmogelijk berekenen vooruit. Ik ben te weten gekomen 6 adressen van kunsthandelaars, dus wou ik wat medenemen, en verder heb ik voor het werk plan, zoodra ik er kom – een paar gezichten van de stad te schilderen- redelijk groot- en die direct te exposeren ook. Dus alles concentreren om daar iets uit te richten. En er arm naar toe gaande, kan ik er in geen geval veel verliezen.

Eind november arriveert hij inderdaad in Antwerpen en vindt een kamer boven verfkoopman Willem Hendricus Brandel aan 194 Rue des Images, tegenwoordig Lange Beeldekensstraat 224 (Afbeelding 1).

Afbeelding 1. Lange Beeldekensstraat 224, Antwerpen (februari 2007).

Er zijn uit zijn Antwerpse periode 7 schilderijen bewaard gebleven, waarvan er 6 in het bezit zijn van het Van Gogh Museum.

Eén van de 7 schilderijen is een stadsgezicht, Achterkanten van huizen (Afbeelding 2).

Afbeelding 2. Achterkanten van huizen. Van Gogh Museum.

In een brief (december 1885) maakt Van Gogh hier melding van:

… ik heb verleden week nog 3 studies geschilderd, één met achterkanten van oude huizen, uit het raam bij mij gezien …

Vanuit het raam tussen de eerste en tweede verdieping is dit uitzicht inderdaad te zien (Afbeelding 3).

Afbeelding 3. Huidig uitzicht Achterkant huizen.
Lange Beeldekensstraat 224, Antwerpen.

Het schilderij moet gemaakt zijn op het kleine tussenplateau in de draaiing van het trappenhuis, waar overigens maar net voldoende ruimte is voor een schildersezel. Op het schilderij is sneeuw weergegeven. Deze viel echter op 9 december, enkele dagen nàdat hij de brief geschreven had. Ook na 9 december viel er nog sneeuw.

Bijgevolg is het hier afgebeelde schilderij niet het schilderij dat hij beschreef, aldus Louis van Tilborgh in zijn onlangs gepubliceerde proefschrift. Het in de brief vermelde schilderij heeft Van Gogh wel geschilderd, maar hij nam het mee naar Parijs, waar hij het begin 1887 overschilderde met een gezicht bij de molen Blute-fin (Afbeelding 4).

Afbeelding 4. Uitzichtspunt op Montmartre 1887. The Art Institute of Chicago.
(Dit schilderij is een overschildering van één van de 'Achterkanten van huizen’.

Bronnen:
1. Nieuwe visies op Van Goghs ontwikkeling in Antwerpen en Parijs. Louis van Tilborgh en Ella Hendriks. Proefschrift 2006.
2. Verzamelde brieven van Vincent van Gogh, Derde deel, derde druk. Wereldbibliotheek. 1953. Brieven 433, 436, 437 en 438.
3. Tussenspel in Antwerpen. Van Gogh, alle schilderijen. Ingo F. Walther, Rainer Metzger, 2000, pp. 208-220.