Nieuwsbrief 7/2007

       
         
 

Mei 2007

Vloermoza´eken van etensresten

Schervengericht

 

 

Stuur deze nieuwsbrief door naar iemand anders!
Klik hier!

 

U ontvangt deze nieuwsbrief geheel gratis en zonder verdere verplichtingen omdat u zich via onze website heeft opgegeven. Wilt u geen nieuwsbrieven meer ontvangen, klik dan hier.

    Vloermoza´eken van etensresten

Afbeelding 1. Asarotos Oikos = vloermoza´ek met gevallen voedsel,
Musei Vaticani.

De ruimte waarin Romeinen aten en aanlagen heette het triclinium. De vloer van deze ruimte was vaak versierd met kostbare moza´eken. Door de liggende houding keek men veel naar de vloer. De vloer had een belangrijke betekenis: hij symboliseerde de Onderwereld, de Dood en de Slaap.
Er zijn vloermoza´eken uit eetkamers bekend waarop geraamten zijn afgebeeld. Ooit werden de doden begraven in het atrium (de latere ontvangsthal) waar in vroeger tijden ook gegeten werd. Hier komt de associatie met de dood vandaan.
Voedsel dat op de grond terechtkwam viel in feite op het graf van een voorvader. Gevallen voedsel behoorde toe aan de gestorven geesten. Het was ten strengste verboden het op te eten. In latere tijden werden familieleden in graftombes buiten de stad begraven. Kinderen en slaven bleef men echter veelal rond het huis begraven. Hun geesten werden lemures genoemd. Ze woonden in de grond. Het waren kwaadaardige spoken die de levenden het leven zuur maakten en alles wat op de grond viel onmiddellijk besmetten. Dit voedsel mocht zelfs niet door slaven of huisdieren opgegeten worden.
De lemures hielden er niet van wanneer de vloer werd schoongeveegd. Het voedsel behoorde hen toe. Daarom werden er door Romeinen vloermoza´eken met etensresten aangelegd. Zo werden de geesten zoet gehouden (of zo men wil, om de tuin geleid) als de vloer werd aangeveegd.

Bron:
1. Rond de tafel der Romeinen. P.C.P. Faas. Domus Information Publishers, Diemen, 1994.


Schervengericht

Nadat in 510 v. Chr de tiran Hippias uit Athene was verdreven, ontstond er een strijd om de macht onder de oude adellijke geslachten. Clisthenes van Athene, zelf een aristocraat, stelde zich hier tegenover en werd leider van de democratische stroming. In 508 v. Chr. voerde hij, met steun van het volk, ingrijpende democratische hervormingen door en maakte een einde aan de machtige invloed van de aristocratie. Hij werd hiermee de grondlegger van de democratie van Athene. EÚn van de maatregelen ter bescherming van macht die nu bij het volk lag, was het ontmoedigen van de terugkeer van tirannen door middel van het schervengericht (ostracisme).
Elk jaar werd aan het volk gevraagd of er een schervengericht diende plaats te vinden. Indien het volk dit wilde, werden er potscherven (goedkoop schrijfmateriaal) uitgedeeld. Het volk kon hierop de naam van een persoon krassen (Afbeelding 1) die teveel macht naar zich had toegetrokken en aldus een gevaar voor de democratie zou kunnen gaan betekenen.

Afbeelding 1. Afbeelding van ostrakon met daarop Kimon,
zoon van Miltiades, verbannen in 461 v. Chr.

Er moesten minimaal 6.000 stemmen worden uitgebracht om het gericht plaats te laten vinden. Als dit het geval was werden de scherven geteld. Degene met de meeste stemmen werd vervolgens voor 10 jaar verbannen uit Athene. Overigens behield de banneling al zijn bezittingen en leverde de verbanning geen statusverlies op.

Bronnen:
1. Wikipedia.
2. www.livius.org.