Okt./Nov. 2010

Stuur deze nieuwsbrief door naar iemand anders!
Klik hier!

U ontvangt deze nieuwsbrief geheel gratis en zonder verdere verplichtingen omdat u zich via onze website heeft opgegeven. Wilt u geen nieuwsbrieven meer ontvangen, klik dan hier.

Vincent van Gogh en de Lazarus van Rembrandt

Voor wat voor Vincent Gogh de laatste verjaardag¹ zou worden, stuurde zijn broer Theo hem eind maart 1890 enkele reproducties van etsen van Rembrandt. Vincent was een groot bewonderaar van Rembrandt. Hij verbleef op dat moment in een psychiatrische inrichting, waar hij zich vrijwillig had laten opnemen na het oorincident met Gauguin.

Vincent was echter nog niet helder genoeg om de post te lezen en reageerde pas na een maand, op 2 mei : (…) Ik dank je hartelijk voor de etsen – je hebt er precies enkele uitgekozen waar ik al lang van hield: de David, de Lazarus , de Samaritaanse vrouw, de grote ets van de gewonde en je hebt er ook de Blinde bij gedaan en die andere hele kleine ets die zo geheimzinnig is dat ik er bang van ben, maar de Lazarus … Verderop in de brief zegt hij: Ik ga misschien proberen te werken naar de Rembrandts.

De volgende dag brengt hij zijn mogelijke voornemen al direct ten uitvoer. Hij maakt een schilderij met de door hem bewonderde “Lazarus ets” van Rembrandt als voorbeeld : De etsen die je me hebt gestuurd zijn heel mooi. Ik heb een schets (afb.1) neergekrabbeld van een schilderij (afb.2) dat ik heb gemaakt van drie figuren die op de achtergrond van de ets van Lazarus staan: de dode en zijn twee zusters (afb. 3 en 4).

 

Afb. 1 Schets

Afb. 2 De opwekking van Lazarus (Van Gogh Museum)

 

Afb. 3 – Rembrandt - De Lazarus. Ets.

Afb. 4 – detail

Vincent maakte het “Lazarus schilderijtje “ waarschijnlijk niet toevallig. Zijn gezondheid die hij in het begin van zijn verblijf omschreef als: totalement abruti (totaal afgestompt) was zo sterk verbeterd dat hij plannen maakte om de kliniek te verlaten en terug te keren naar het Noorden. Hij voelde zich, waarschijnlijk, als in het Lazarus verhaal, als uit de doden opgewekt. Van Gogh refereert in dit verband ook naar het boek L’Oeuvre complet de Rembrandt van Charles Blanc. Laatstgenoemde stelt hierin dat het clair-obscur in Rembrandts etsen symbool staat voor de tegenstelling van leven en dood. Van Gogh wilde in zijn “Lazarus” ook het contrast tussen leven en dood uitdrukken, maar dan met een bepaalde combinatie van kleuren. De zon op van Goghs schilderij staat dan voor leven, omdat de nacht bij Rembrandt volgens Blanc gelijk staat met de dood.
Voor het hoofd van Lazarus gebruikt hij zeer waarschijnlijk zijn eigen kop², met rode baard, als model:

Vincent knapte inderdaad op en vertrok 14 dagen na voltooiing van de Opwekking van Lazarus naar Parijs en vrijwel direct daarna naar Auvers-sur-Oise, waar hij zichzelf, nauwelijks twee maanden later, op 29 juli 1890 door de borst schoot en kort daarna overleed.

Noten
¹ Vincent van Gogh leefde van 30 maart 1853 tot 29 juli 1890.
² Vier zelfportretten uit dezelfde periode:

Bronnen
1. Peter Hecht, Van Gogh en Rembrandt, Van Gogh Museum, Amsterdam
2. Han van Crimpen en Monique Berends-Albert, De brieven van Vincent Van Gogh, SDU Uitgeverij, 1990
3. Jan Hulsker, Van Gogh en zijn weg. Het complete werk, Meulenhoff/landshoff, 1989
4. www.vangoghletters.org