Oktober 2009

Stuur deze nieuwsbrief door naar iemand anders!
Klik hier!

U ontvangt deze nieuwsbrief geheel gratis en zonder verdere verplichtingen omdat u zich via onze website heeft opgegeven. Wilt u geen nieuwsbrieven meer ontvangen, klik dan hier.

Vincent van Gogh en zijn wijngaarden

“Maar wat in ’t Zuiden mooi is, zijn de wijngaarden, gelegen in ’t vlakke land of tegen de heuvels aan. Ik heb er gezien, en trouwens aan Theo een schilderij van gestuurd, waar een wijngaard geheel paars, vuurrood, en geel en groen en violet is (Afbeelding 1).
 

Afb. 1. De rode wijngaard, november 1888, Moskou, Poesjkin Museum.		Afb.4. De groene wijngaard, september 1888, Otterlo, Kröller-Müller museum.

Het schilderij dat hij aan zijn broer Theo stuurt, staat bekend als ‘de rode wijngaard’, het enige schilderij door Van Gogh dat ooit verkocht is. Het schilderij werd in 1889 gekocht door Anna Boch, een Belgische impressionistisch schilder en afkomstig uit de rijke industriële familie Villeroy en Boch. (Afbeelding 2). Zij was geen onbekende voor Vincent. Hij maakte in 1888 een portret van haar broer Eugène, die ook schilder was en met wie hij bevriend was geraakt (Afbeelding 3). Ook zag hij in Eugène een potentiële huwelijkskandidaat voor zijn zuster Wil.¹
 

Afb. 2. Theo van Rysselberge, Portret van Anna Boch, 1899, Massachusetts, Museum of Fine Arts.		Afb.3. Vincent van Gogh, Portret van Eugène Boch, september 1888, Parijs, Musée d’Orsay.

Anna Boch was als enige vrouw lid van de Avant-gardistische Belgische kunstkring Les XX (“Vingt”) die jaarlijks, gedurende een periode van tien jaar, een tentoonstelling organiseerde in Brussel. Op één van deze tentoonstellingen kocht ze de “Rode wijngaard”. Overigens is bekend dat ze bij haar overlijden een indrukwekkende verzameling van 219 impressionistische schilderijen in haar bezit had van kunstenaars die exposeerden tijdens “Les XX” zoals Gauguin, Monet en Seurat,.

Vincent van Gogh stuurde, naast de “rode wijngaard” nog vijf andere doeken in voor “Les XX”, waaronder de tegenwoordig twee wereldberoemde zonnebloemschilderijen:
 

Twaalf zonnebloemen in een vaas, augustus 1888, Muenchen, Neue pinakothek.		Veertien zonnebloemen in een vaas, augustus 1888, Londen, National Gallery.

Vooral de aanwezigheid van “de zonnebloemen”, maakte het nodige los bij de aanwezige deelnemers. Henry de Groux, een van de leden van “les XX” sprak grote schande van de “afstotelijke bloempotten” en wilde onder geen beding dat zijn schilderijen naast die van Van Gogh zouden komen te hangen. Toulouse de Lautrec wond zich hierover zo op dat hij de Groux uitdaagde voor een duel.

Van Gogh schilderde een maand vóór de “rode wijngaard” al een “groene wijngaard” (Afbeelding 4). Dit schilderij voltooide hij met de nodige krachtsinspanning in één dag: “ach, mijn studie van de wijngaard – bloed en tranen heb ik erop gezweet, maar ’t is me gelukt.“ De ”Rode wijngaard” was een variant op de eerdere “Groene wijngaard” en als een pendant in complementair kleurcontrast bedoeld. Dit schilderij ontstond, in tegenstelling tot de ”Groene wijngaard” niet ter plekke, maar in het atelier.

Kort voor zijn zelfdoding, maakte hij in Auvers sur Oise, nog een schilderij en tekening (“je zult een tekening zien van een oude wijngaard met het figuur van een boerenvrouw. Ik ben van plan er een groot doek van te maken”) met als onderwerp “De wijngaard”:
 

Wijngaarden en gezicht op Auvers, juni 1890, St. Louis, St. Louis Art Museum.		Oude Wijngaard met boerin, mei 1890, Amsterdam, Van Gogh Museum.

Noot
¹ Vincent van Gogh ontmoet Eugène Boch voor het eerst in juni 1888, als Boch hem bezoekt in zijn Gele huis in Arles. Enkele maanden later, op 4 september 1888, schrijft Vincent aan zijn broer Theo over hem: je kunt wel merken waar hij vandaan komt, want in zijn praten en in zijn doen en laten herken ik heel sterk het accent van zijn land, de verlegenheid van die mijnwerkers aan wie ik nog zo vaak denk (…). Zijn zuster (Anna Boch) gaat waarschijnlijk een reis naar Holland maken, en ik heb vaag gedacht dat ik wel zou willen dat onze zuster en zij elkaar ontmoetten. Ik heb nog altijd goede hoop dat Wil (de zus van Vincent van Gogh) er door onze tussenkomst in slaagt om met een kunstenaar te trouwen. (..) Boch komt uit een schildersgezin en daarbij komt dat ze niet onbemiddeld zijn.

Bronnen:
1. Jos ten Berge e.a., De schilderijen van Vincent van Gogh in de collectie van het Kröller-Müller Museum, Otterlo 2003.
2. Han van Crimpen en Monique Berends -Albert, De brieven van Vincent van Gogh, SDU Uitgeverij, Den Haag, 1990.
3. Kees Kaldenbach, Museumgids Rembrandt, Vermeer, Van Gogh, Scriptio, 2008.