Scriptiereeks

Het naakte lichaam in de etsen van Rembrandt

Rembrandt ondervond reeds tijdens zijn leven scherpe kritiek op de manier waarop hij het naakte lichaam afbeeldde. Hij beeldde naakte vrouwen af met smalle schouders, hangende borsten, een hoge taille en een extreem dikke buik. De mannelijke naakten zijn mager en voldeden ook al niet aan de classicistische smaak van dat moment. De kritiek [...]

De alledaagse lelijkheid van Caravaggio

Op schilderijen van Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571-1610) zijn vaak attributen en gebruiksvoorwerpen afgebeeld die sporen van verval of intensief gebruik vertonen. Appels en peren zijn half rot of hebben insectensteken. Plantenbladeren zijn dor, verlept of verkleurd. Bladmuziek golft, krult of heeft ezelsoren. De vingers van een handschoen zijn losgetornd en hebben gaten. Een [...]

Breitner en Parijs

George Hendrik Breitner (1857-1923) verbleef in 1884 een half jaar in Parijs. In Parijs volgde hij gedurende een korte tijd lessen op het atelier van Cormon. In Parijs begon Breitner met het schilderen van onderwerpen als paarden, karren en afbraken. Hier maakte hij het bekende schilderij 'Het witte paard van Montmartre'. Terug in Den [...]

Johanna van Gogh-Bonger: kunsthandelaar?

Johanna van Gogh-Bonger was de echtgenote van Theo van Gogh, de broer van Vincent van Gogh. Theo bezat een grote kunstverzameling waarin zich ook alle schilderijen en tekeningen van Vincent bevonden, die deze hem in de loop der jaren had gestuurd in ruil voor financiële ondersteuning. Toen Theo in 1891 overleed (een half jaar [...]

Johan de Witt en Coenraad van Beuningen

Het gebied rond de Oostzee met de aangrenzende Scandinavische landen, de Baltische staten, Rusland en Polen, lijkt tegenwoordig minder belangrijk voor Nederland en de Nederlandse economie. In de 17e eeuw was de verbinding met Noord-Europa echter van vitaal belang voor de Republiek der Nederlanden. In de loop van de 16e en 17e eeuw ontwikkelde [...]

Het sportieve leven van de Romeinen

Sport in de Oudheid staat voor velen gelijk aan de Olympische Spelen uit de klassieke periode (vijfde en vierde eeuw v. Chr.), de tijd waarin de burgers uit de Griekse stadstaten elkaar op sportief gebied bestreden. Moderne historici hebben dit beeld lange tijd gekoesterd en daardoor een onjuist beeld geschetst van de ontwikkelingen in [...]

Het broer-zuster huwelijk in Grieks-Romeins Egypte

De band tussen een ouder en kind of tussen broers en zusters onderling kan erg sterk zijn. Familie relaties, zoals neef-nicht huwelijken zijn formeel geaccepteerd. Soms overschrijden deze banden de grenzen van de door de maatschappij vastgestelde normen en waarden. In vele culturen zijn dergelijke praktijken taboe en “not done”. Historische gevallen die dergelijke [...]

Rome aan tafel: ideaal en praktijk van het Romeinse diner

“Niets draagt méér bij aan een gelukkig leven dan de gezamenlijke maaltijd” (Cicero). Gezamenlijke maaltijden hadden een belangrijke functie in het sociale netwerk van de Romeinse elite. Deze maaltijd werd vaak een convivium genoemd, letterlijk een ‘samen-leving’. In de literatuur wordt het convivium meestal als een ideaalbeeld, de harmonie tussen vriendschap (amicitia), gelijkheid (aequitas) [...]

Muziek in de oudheid

Reeds in de oudheid was muziek niet weg te denken uit het dagelijks leven. Op bruiloften, begrafenissen en religieuze ceremonies mocht muziek niet ontbreken. De muzikale voorstellingen in het theater waren erg geliefd, en muziek maken vormde een vast onderdeel van de algemene vorming. Antieke bronnen berichten over het gebruik van muziek om mensen [...]

Het geniedenken van Nietzsche en Schopenhauer

Wat is de betekenis en de reikwijdte van het begrip genialiteit in het vroegste werk van Friedrich Wilhelm Nietzsche (1844-1900)? In dit onderzoek wordt in de eerste plaats de historische context van Nietzsches zogeheten “geniedenken” geschetst. Zijn geniedenken was niet slechts gebaseerd op dat van zijn leermeester Arthur Schopenhauer (1788-1860), maar vooral ook op [...]